به گزارش خبرنگار مهر، علی دارابی ظهر چهارشنبه در نشست انجمن میراث فرهنگی استان گلستان با قدردانی از استاندار گلستان و مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اظهار کرد: میراث فرهنگی ایران به اندازهای گسترده و ارزشمند است که حفاظت از آن صرفاً با اتکا به امکانات و ظرفیتهای یک دستگاه اجرایی امکانپذیر نیست.
وی با اشاره به پیشینه تاریخی ایران و گستردگی آثار بهجامانده از تمدن این سرزمین افزود: کشورمان دارای بیش از هفت هزار سال پیشینه تمدنی و حدود یک میلیون اثر و شیء تاریخی است، اما از زمان آغاز ثبت آثار تاریخی در سال ۱۳۱۰ تاکنون، تنها حدود ۴۳ هزار اثر در فهرست ملی به ثبت رسیده است.
قائممقام وزیر میراث فرهنگی ادامه داد: ایران همچنین ۲۳ هزار محوطه و تپه تاریخی و ۱۴ هزار بنای تاریخی دارد که آثاری همچون چغازنبیل، شوش، حافظیه، سعدیه و گنبد قابوس بخشی از این میراث ارزشمند به شمار میروند.
دارابی با اشاره به وضعیت موزههای کشور گفت: در حال حاضر ۸۳۳ موزه در ایران فعالیت دارند و بر اساس برنامه هفتم توسعه، شمار موزهها باید تا پایان این برنامه به یکهزار مجموعه افزایش پیدا کند؛ این در حالی است که پیش از انقلاب تعداد موزههای کشور کمتر از ۵۰ مجموعه بود.
وی با بیان اینکه ایران در حوزه ثبت میراث جهانی نیز دستاوردهای قابل توجهی داشته است، اظهار کرد: تاکنون ۳۰ اثر ایران در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده که در ۱۱۴ محوطه و محدوده در کشور پراکندهاند. همچنین برخی پروندهها بهصورت زنجیرهای تدوین شدهاند؛ برای نمونه ثبت ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان کشور در قالب یک پرونده انجام شده است.
معاون میراثفرهنگی کشور افزود: ایران در حوزه میراث ناملموس شامل فرهنگ، آداب، رسوم و سنتها نیز تاکنون ۲۷ اثر را به ثبت رسانده و با ثبت سه اثر دیگر در آینده نزدیک، شمار این آثار به ۳۰ مورد خواهد رسید که جایگاه ایران را در میان چهار کشور نخست جهان در این حوزه قرار میدهد.
ضرورت جبران عقبماندگی در ثبت جهانی آثار ایران
دارابی با اشاره به محدودیت سهمیه سالانه کشورها برای ثبت آثار در فهرست جهانی یونسکو بیان کرد: ایران به دلیل برخی وقفهها و کمتوجهیها در دورههای گذشته، حدود ۲۲ سال از فرصتهای ثبت جهانی عقب مانده و همین موضوع موجب شده است که پروندههای متعددی برای ثبت آثار کشور در نوبت قرار بگیرند.
وی دیوار تاریخی گرگان را یکی از مهمترین ظرفیتهای تمدنی کشور برای ثبت جهانی دانست و گفت: با توجه به تأکید استاندار گلستان، تلاش شده است پرونده این اثر تاریخی در اولویت قرار بگیرد تا زمینه ثبت جهانی آن فراهم شود.
قائممقام وزیر میراث فرهنگی با تشریح اهمیت این اثر تاریخی خاطرنشان کرد: دیوار بزرگ گرگان حدود ۲۰۰ کیلومتر طول داشته و در دوره تاریخی خود نقش مهمی در حفاظت از مرزهای سرزمین ایران ایفا کرده است. در پشت این دیوار نیز حدود ۳۵ هزار نیروی نظامی مستقر بودند که از مرزهای کشور دفاع میکردند.
دارابی با اشاره به کاوشها و مطالعات باستانشناسی انجامشده در سالهای اخیر افزود: همکاران ما در دو سال گذشته بررسیها و کاوشهای مختلفی را در این محوطه انجام دادهاند و امیدواریم با همراهی مسئولان استان، روند آمادهسازی و تکمیل پرونده ثبت جهانی این اثر با سرعت بیشتری دنبال شود.
حفاظت از میراث فرهنگی نیازمند عزم همگانی است
وی در ادامه با تشریح فلسفه تشکیل انجمنهای میراث فرهنگی گفت: گستردگی آثار تاریخی کشور، محدودیت منابع مالی، امکانات و نیروی انسانی دستگاههای مسئول، ضرورت ورود جدی مردم و نهادهای محلی به عرصه حفاظت از میراث فرهنگی را دوچندان کرده است.
معاون میراثفرهنگی کشور با تأکید بر نقش مدیریت استانها در این زمینه اظهار کرد: استانداران بهعنوان عالیترین مقام اجرایی استانها باید محور هماهنگی و فعالسازی انجمنهای میراث فرهنگی باشند و این مسئولیت از سطح استان به فرمانداران و دیگر سطوح مدیریتی و اجتماعی تسری پیدا کند.
دارابی با اشاره به آسیبدیدگی تعدادی از آثار تاریخی در جریان جنگ ۱۲ روزه گفت: تاکنون ۱۴۹ اثر تاریخی کشور که پنج مورد آنها در فهرست میراث جهانی قرار دارند، در جریان جنگ آسیب دیدهاند و برای پیگیری وضعیت آنها مکاتبات متعددی انجام شده است.
وی افزود: با وجود محدودیتها و روندهای اداری برای ارزیابی خسارتها، مرمت اضطراری برخی آثار در دستور کار قرار گرفت؛ چراکه با توجه به شرایط جوی و نزدیک شدن فصل سرما، تأخیر در اقدامات حفاظتی میتوانست آسیبهای بیشتری به این بناها وارد کند.
دارابی با بیان اینکه حفاظت از میراث فرهنگی نباید صرفاً به اعتبارات و امکانات دولتی وابسته باشد، تصریح کرد: این آثار یادگار نیاکان ما هستند و بهعنوان امانتی ارزشمند به نسل امروز سپرده شدهاند؛ بنابراین همه باید در حفظ و انتقال این سرمایه تاریخی به نسلهای آینده مسئولیتپذیر باشند.
آموزش میراث فرهنگی باید از دوران کودکی آغاز شود
قائممقام وزیر میراث فرهنگی یکی از راهکارهای اساسی برای تقویت فرهنگ حفاظت از آثار تاریخی را آموزش نسل جوان دانست و گفت: آشنایی کودکان و نوجوانان با تاریخ و تمدن کشور باید از خانواده، مدرسه و محیط اجتماعی آغاز شود و بازدیدهای آموزشی از موزهها و محوطههای تاریخی در این مسیر نقش مؤثری دارد.
وی از هماهنگی با وزارت کشور و وزارت آموزشوپرورش برای توسعه موزهها و ترویج فرهنگ میراثداری خبر داد و افزود: موضوع ایجاد یک موزه در هر شهر با همکاری شهرداران در حال پیگیری است و تلاش میکنیم زمینه آشنایی بیشتر دانشآموزان با آثار تاریخی و فرهنگی را فراهم کنیم.
دارابی همچنین خواستار همکاری آموزشوپرورش برای گنجاندن آموزشهای مرتبط با میراث فرهنگی در برنامههای مدارس شد و اظهار کرد: دانشآموزان باید فرصت بازدید از موزهها و آثار تاریخی را داشته باشند تا از نزدیک با هویت، تاریخ و داشتههای تمدنی کشور آشنا شوند.
وی نقش رسانهها، دانشگاهها، نهادهای فرهنگی و ائمه جمعه را در ترویج این فرهنگ مهم دانست و افزود: معرفی مفاخر و مشاهیر کشور از طریق نامگذاری خیابانها و اماکن عمومی و تولید برنامههای فرهنگی و رسانهای میتواند نسل جوان را با شخصیتهای اثرگذار تاریخ ایران بیشتر آشنا کند.
میراث تاریخی ایران بخشی از سرمایه تمدنی بشریت است
معاون میراثفرهنگی کشور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ثبت جهانی محوطههای پیش از تاریخ خرمآباد در اجلاس یونسکو، این اتفاق را نمونهای از اهمیت جهانی میراث تمدنی ایران دانست و گفت: این محوطهها با قدمتی در حدود ۶۳ تا ۶۴ هزار سال، شواهد ارزشمندی از زندگی انسانهای دوره نئاندرتال و تاریخ سکونت بشر در این سرزمین را در خود جای دادهاند.
دارابی افزود: ثبت یک اثر در فهرست میراث جهانی به این معناست که آن اثر دیگر تنها متعلق به یک شهر، استان یا کشور نیست، بلکه به میراث مشترک همه بشریت تبدیل میشود و حفاظت از آن مسئولیتی جهانی خواهد بود.
وی با اشاره به تهدیدهای صورتگرفته علیه میراث تمدنی ایران تأکید کرد: پیشینه تاریخی و تمدنی ایران سرمایهای ارزشمند است که باید با برنامهریزی، مشارکت مردم و همکاری همه دستگاهها از آن حفاظت شود.
دارابی ابراز امیدواری کرد با تقویت انجمنهای میراث فرهنگی و همراهی مسئولان و مردم، زمینه حفاظت بهتر از آثار تاریخی گلستان فراهم شود و شهرهای مختلف استان نیز با توسعه موزهها، فرصت بیشتری برای معرفی هویت تاریخی و تمدنی خود به نسل جوان پیدا کنند.