به‌گزارش خبرنگار میراث‌آریا، حمیدرضا دوست‌محمدی امروز دوشنبه ۱۸ آبان ماه، در شورای عالی ثبت و حریم آثار غیرمنقول استان اصفهان که با حضور امیر کرم‌زاده، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان در سالن جلسات این اداره‌کل برگزار شد، با اشاره به جایگاه قانونی و بین‌المللی ثبت آثار تاریخی، گفت: بر اساس قوانین کشور، وزارت میراث‌فرهنگی موظف به شناسایی و ثبت آثار تاریخی و فرهنگی باهدف حفاظت از اصالت، یکپارچگی و هویت ملی است. این مسئولیت در سطح بین‌المللی نیز با عضویت ایران در کنوانسیون میراث جهانی سال ۱۹۷۲ یونسکو و تعهد کشور به پاسداری از میراث‌فرهنگی دارای ابعاد گسترده‌تری است.
رئیس اداره ثبت آثار تاریخی و فرهنگی کشور بابیان اینکه ثبت آثار تاریخی نباید صرفاً به حفظ ظاهر و کالبد بناها محدود شود، ادامه داد: در کنار ارزش‌های معماری و زیبایی‌شناختی، بخش مهمی از اهمیت این آثار به میراث ناملموس نهفته در آن‌ها بازمی‌گردد؛ میراثی که در شیوه زندگی، الگوهای تعامل اجتماعی، معماری و ارتباط انسان با محیط پیرامون تجلی پیداکرده است.
دوست محمدی با اشاره به فاصله گرفتن شهرهای امروز از الگوهای اصیل معماری و شهرسازی ایرانی افزود: بخشی از مشکلات زندگی شهری معاصر، از جمله گسترش آلودگی‌های محیطی، غلبه خودرو بر فضاهای شهری، کاهش فرصت پیاده‌روی و تأثیر این شرایط بر سلامت جسمی و روانی شهروندان، ضرورت بازنگری در الگوهای توسعه شهری و بهره‌گیری از تجربه‌های تاریخی را برجسته می‌کند.
او تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین آموزه‌های میراث ناملموس معماری و شهرسازی ایرانی، شکل‌گیری شهر با محوریت انسان بوده است؛ درحالی‌که در بسیاری از شهرهای امروز، خودرو جایگاه محوری پیداکرده و کیفیت حضور و زندگی انسان در فضاهای شهری تحت تأثیر قرارگرفته است. بازخوانی این تجربه‌های تاریخی می‌تواند در اصلاح رویکردهای شهرسازی معاصر موردتوجه قرار گیرد.
رئیس اداره ثبت آثار تاریخی و فرهنگی کشور با تأکید بر ضرورت نگاه اقتصادی و اجتماعی به حفاظت از بناهای تاریخی خاطرنشان کرد: در شرایطی که اقتصاد خانوارها با دشواری‌هایی روبه‌روست، ممکن است این پرسش مطرح شود که چرا باید برای ثبت و حفاظت از آثار تاریخی هزینه و ظرفیت صرف کرد؛ درحالی‌که تجربه کشورهای توسعه‌یافته نشان می‌دهد حفظ میراث تاریخی در دل شهرهای مدرن نه‌تنها مانعی برای توسعه نیست، بلکه بخشی از سرمایه فرهنگی و هویت شهری آن‌ها به شمار می‌رود.
دوست محمدی با اشاره به تجربه شهرهایی همچون اصفهان، شیراز، کاشان و یزد در حفاظت و احیای میراث تاریخی گفت: بسیاری از بناهای تاریخی با حفظ اصالت و هویت خود قابلیت بازگشت به چرخه زندگی شهری را دارند. برخی از این آثار می‌توانند با کاربری پیشین مورد استفاده قرار گیرند و در موارد دیگر نیز، با انجام تغییرات محدود و اصولی و بدون آسیب به ارزش‌های تاریخی و هویتی، امکان بهره‌برداری مجدد از آن‌ها فراهم شود.
او افزود: احیای حمام‌های تاریخی، استفاده مجدد از خانه‌های ارزشمند تاریخی به‌عنوان فضاهای مسکونی و تبدیل برخی بناها به مراکز فرهنگی و تجاری، از جمله ظرفیت‌هایی است که می‌تواند ضمن حفظ میراث معماری، زمینه انتفاع اجتماعی و اقتصادی از این سرمایه‌ها را فراهم کند.
رئیس اداره ثبت آثار تاریخی و فرهنگی کشور ادامه داد: آثار تاریخی صرفاً بناهایی متعلق به گذشته نیستند، بلکه سرمایه‌هایی هستند که مجموعه‌ای از ارزش‌های ملموس و ناملموس را در خود جای داده‌اند. بنابراین حفاظت از آن‌ها باید باهدف تداوم حیات اجتماعی و انتقال این ارزش‌ها به نسل‌های آینده دنبال شود.
دوست محمدی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به عملکرد حوزه ثبت آثار تاریخی کشور گفت: تاکنون ۳۴ اثر تاریخی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌اند که نیمی از آن‌ها را بناهای تاریخی و نیمی دیگر را محوطه‌های تاریخی تشکیل می‌دهند؛ آثاری که هر یک به سهم خود در معرفی پیشینه تمدنی و فرهنگی ایران و تثبیت جایگاه کشور در عرصه فرهنگ و تاریخ جهان اهمیت دارند.
او همچنین از وجود ۳۰ پرونده ثبت جهانی در حوزه میراث‌فرهنگی ایران خبر داد و تصریح کرد: این پرونده‌ها درمجموع بیش از ۱۰۰ اثر تاریخی را در برمی‌گیرند و ظرفیت قابل‌توجهی از میراث تاریخی و فرهنگی کشور را در سطح جهانی نمایندگی می‌کنند.
رئیس اداره ثبت آثار تاریخی و فرهنگی کشور با اشاره به جایگاه تمدنی ایران در عرصه بین‌المللی تأکید کرد: گستردگی آثار تاریخی و ظرفیت‌های فرهنگی کشور نشان می‌دهد ایران از پشتوانه‌ای عمیق در حوزه فرهنگ و تمدن برخوردار است و حفاظت از این میراث، علاوه بر صیانت از هویت ملی، زمینه معرفی شایسته‌تر این ظرفیت‌ها در سطح جهانی را فراهم می‌کند.
انتهای پیام/
مریم قربانی‌نیا
