بازار
اولدوز خبر رسانه خبری اولدوز
🌫️ پارس آباد 5° مه نوامبر 18, 2026 --:--
آخرین اخبار
اخبار

سامانه گرمسیری؛ از چشم‌انداز توسعه تا تحول در کشت‌زارهای دیم ایلام/ آب به مناطق گرمسیری می‌رسد؟

گروه استان‌ها - سامانه گرمسیری با پیشرفت فیزیکی ۹۵ درصدی و ظرفیت آبیاری ۱۸ هزار و ۶۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی مهران و دهلران، یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های توسعه کشاورزی در استان ایلام به شمار می‌رود؛ طرحی که بهره‌برداری کامل…

سامانه گرمسیری؛ از چشم‌انداز توسعه تا تحول در کشت‌زارهای دیم ایلام/ آب به مناطق گرمسیری می‌رسد؟

سامانه گرمسیری

 به گزارش خبرنگار تابناک از استان ایلام، برای سال‌ها بخش قابل‌توجهی از کشاورزی در مناطق گرمسیری ایلام به میزان بارندگی و شرایط جوی وابسته بوده است. کشاورزان مهران و دهلران در بسیاری از فصل‌های زراعی، فعالیت خود را با امید به بارش‌های مناسب آغاز کرده‌اند؛ شرایطی که گاهی امکان استفاده حداکثری از ظرفیت زمین‌های مستعد کشاورزی را محدود می‌کرد.

در چنین شرایطی، اجرای سامانه گرمسیری را می‌توان یکی از گام‌های مهم در مسیر تغییر این وضعیت دانست؛ طرحی که با انتقال آب و ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز، افق تازه‌ای برای توسعه کشاورزی و افزایش بهره‌وری در جنوب استان ایلام ترسیم کرده است.

این پروژه بزرگ که با هدف مهار و انتقال آب از حوضه سیروان به مناطق گرمسیری استان‌های کرمانشاه و ایلام اجرا شده، پس از بیش از یک دهه فعالیت به حدود ۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده است. بر اساس اهداف پیش‌بینی‌شده، ۱۸ هزار و ۶۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی استان ایلام در شهرستان‌های مهران و دهلران از ظرفیت این سامانه بهره‌مند خواهند شد.

زیرساختی گسترده برای انتقال آب به مناطق گرمسیری

سامانه گرمسیری در مقیاسی بزرگ و با عبور از مسیرهای کوهستانی و مناطق مختلف غرب کشور طراحی و اجرا شده است. این طرح در مسیری به طول حدود ۳۶۵ کیلومتر و در قالب چهار قطعه اجرایی، از سد ازگله در استان کرمانشاه آغاز می‌شود و تا بند دویرج در شهرستان دهلران امتداد دارد.

در مجموعه زیرساخت‌های این پروژه، دو سد ازگله و کنجانچم، ۵۵ کیلومتر کانال انتقال آب، هفت رشته تونل به طول مجموع ۳۷ کیلومتر و حدود ۴۹۰ کیلومتر خط لوله پیش‌بینی شده است؛ مجموعه‌ای از سازه‌های مهندسی که انتقال و مدیریت منابع آب را در گستره وسیعی از مناطق غربی کشور امکان‌پذیر می‌کند.

بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، ظرفیت مهار و انتقال سالانه ۸۶۰ میلیون مترمکعب آب برای این سامانه در نظر گرفته شده است. از این میزان ظرفیت، اراضی مستعد کشاورزی استان‌های کرمانشاه و ایلام سهم قابل‌توجهی دارند؛ به‌گونه‌ای که در کرمانشاه ۳۴ هزار و ۲۰۰ هکتار و در استان ایلام ۱۸ هزار و ۶۰۰ هکتار از زمین‌های کشاورزی در محدوده بهره‌مندی از این طرح قرار می‌گیرند.

پایان وابستگی کشت‌زارها به بارندگی‌های فصلی

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مورد انتظار سامانه گرمسیری برای استان ایلام، فراهم شدن امکان تغییر شیوه کشت در بخشی از اراضی دیم و حرکت به سمت کشاورزی آبی است.

در کشاورزی دیم، میزان تولید ارتباط مستقیمی با بارندگی دارد و کشاورز همواره با محدودیت‌هایی در انتخاب نوع محصول و برنامه‌ریزی برای فصل زراعی مواجه است. اما دسترسی به منابع پایدار آب می‌تواند این شرایط را تغییر دهد و امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای تولید محصولات کشاورزی را فراهم کند.

با بهره‌برداری کامل از ظرفیت سامانه گرمسیری و تکمیل شبکه‌های آبیاری و زهکشی، زمین‌های مستعد مهران و دهلران فرصت بیشتری برای ورود به چرخه تولید مستمر و اقتصادی خواهند داشت.

این تحول می‌تواند علاوه بر افزایش عملکرد محصولات در واحد سطح، زمینه توسعه کشت‌های متناسب با شرایط اقلیمی منطقه، مدیریت بهتر منابع آب و افزایش درآمد کشاورزان را نیز فراهم کند.

از پیشرفت زیرساخت‌ها تا تحقق ظرفیت‌های اقتصادی

در بخش اجرایی پروژه نیز گام‌های مهمی برداشته شده است. قطعه نخست شامل سد ازگله و سامانه انتقال آب احداث و به بهره‌برداری رسیده است. همچنین فاز نخست سامانه انتقال آب به استان ایلام در قطعات دوم و سوم، با اجرای ۱۲۳ کیلومتر خط لوله، ۱۷.۵ کیلومتر تونل، پنج کیلومتر باکس بتنی، سازه‌های آب‌پخش، اتاق شیرآلات و سد مخزنی کنجانچم وارد مدار شده است.

این اقدامات، بخش مهمی از مسیر ایجاد زیرساخت انتقال آب به اراضی هدف را شکل داده‌اند و تکمیل شبکه‌های فرعی و زیرساخت‌های توزیع، زمینه استفاده گسترده‌تر کشاورزان از این ظرفیت را فراهم خواهد کرد.

برآوردهای اقتصادی نیز نشان می‌دهد بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های این طرح می‌تواند سالانه حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان ارزش افزوده در بخش کشاورزی ایجاد کند. همچنین برای تکمیل بخش‌های باقی‌مانده و بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده، بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز اعلام شده است.

این ارقام نشان می‌دهد سامانه گرمسیری علاوه بر اهمیت فنی و عمرانی، از منظر اقتصادی نیز یکی از پروژه‌های اثرگذار در آینده توسعه استان ایلام محسوب می‌شود.

توسعه کشاورزی؛ پیشران اشتغال و رونق مناطق مرزی

آثار بهره‌برداری از سامانه گرمسیری می‌تواند فراتر از افزایش سطح اراضی آبی باشد. افزایش تولید محصولات کشاورزی، رونق صنایع تبدیلی و بسته‌بندی، توسعه فعالیت‌های مرتبط با حمل‌ونقل و ایجاد فرصت‌های شغلی در بخش‌های مختلف، از جمله ظرفیت‌هایی است که با تکمیل این طرح تقویت خواهد شد.

در مناطق مرزی مانند مهران و دهلران، توسعه کشاورزی می‌تواند نقش مهمی در تقویت اقتصاد روستایی و افزایش ماندگاری جمعیت داشته باشد. همچنین فراهم شدن زمینه تولید محصولات باکیفیت و قابل عرضه به بازارهای داخلی و خارجی، فرصت‌های تازه‌ای برای حضور فعال‌تر بخش کشاورزی ایلام در اقتصاد منطقه ایجاد می‌کند.

گرمسیری؛ سرمایه‌گذاری برای آینده کشاورزی ایلام

امروز سامانه گرمسیری در آستانه تکمیل یکی از مهم‌ترین مراحل اجرایی خود قرار دارد؛ پروژه‌ای که با برخورداری از زیرساخت‌های گسترده انتقال آب و هدف‌گذاری برای پوشش ۱۸ هزار و ۶۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی استان، می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در آینده تولید محصولات کشاورزی ایلام داشته باشد.

آنچه اهمیت این طرح را دوچندان می‌کند، پیوند میان منابع آبی و ظرفیت‌های بالفعل و بالقوه کشاورزی استان است. با تکمیل شبکه‌های آبیاری و فراهم شدن امکان دسترسی بهره‌برداران به آب انتقالی، می‌توان انتظار داشت بخشی از زمین‌هایی که سال‌ها به شیوه دیم کشت شده‌اند، به چرخه جدیدی از تولید و بهره‌وری وارد شوند.

سامانه گرمسیری را می‌توان نمونه‌ای از سرمایه‌گذاری زیرساختی برای توسعه پایدار استان ایلام دانست؛ طرحی که ثمره نهایی آن در افزایش تولید، بهبود شرایط اقتصادی کشاورزان و تبدیل ظرفیت‌های طبیعی جنوب استان به فرصت‌های واقعی توسعه نمایان خواهد شد.

منبع خبر: تابناک
اشتراک‌گذاری: تلگرام واتساپ X

ارسال دیدگاه