یادداشت مهمان، محمدهادی ناصری، کارشناس و منتقد ادبی: این روزها که برخی نخبگان در تحلیلهایشان دچار خطا شدهاند و از «رفتنِ قاسم» سخن میگویند، باید به این فکر کرد که آیا واقعاً او رفته است؟ حقیقت این است که حاج قاسم زنده است و شاید از قبل هم زندهتر؛ تنها کافی است کمی گیرندههایمان را دقیقتر تنظیم کنیم. ما عادت کردهایم «حضور» را صرفاً در کالبد فیزیکی جستجو کنیم، غافل از آنکه او امروز در ابعادی به مراتب گستردهتر از قبل، در حال تکثیر است.
به تازگی کتاب «تو را وطن دیدم» (از انتشارات راه یار) را خواندم که این حقیقت را به شکل عینی به تصویر کشیده است؛ تجربهای گیرا که روایتگر حالوهوای انسانهایی از گوشه و کنار جهان در روز سیزدهم دیماه ۹۸ است. این اثر با جمعآوری روایتهای ۲۶ نفر از ۱۳ کشور جهان (از سیرالئون و نیجریه تا هند، لبنان و کشمیر)، منظرهای چندبعدی از اثرگذاری یک شخصیت بر جهان ارائه میدهد.
این کتاب، مشتِ نمونه خروار است؛ حکایت دلدادگی آدمهای آزاده دنیا به انقلاب اسلامی. وقتی میخوانیم محمد از سیرالئون در روایتش میپرسد: «تلاش میکردم تصور کنم جهان اگر نمونههای بیشتری از او داشت چگونه بود؟» (ص ۲۳) یا وقتی محمد مهدی از بیروت تأکید میکند که «ما برای آزاد کردن قدس هنوز به حاج قاسم اتکا میکنیم» (ص ۴۸)، متوجه عمقِ نفوذِ یک مکتب میشویم. معصومه از هند نیز به نکته عمیقی اشاره میکند: «در کتابهای درسی گاندی قهرمان ملی است اما حاج قاسم یک قهرمان بینالمللی است که ایران را تبدیل کرده به سقف جهان» (ص ۵۶). ما در میانه این جریان هستیم و شاید به قول آن بانوی پاکستانی، آنقدر به این شمع نزدیکیم که «روشنیاش» را کمتر میبینیم.
حاج قاسم همیشه تکرار میکرد: «جمهوری اسلامی حرم است و اگر این حرم بماند، دیگر حرمها میمانند.» دشمنان امروز نیز دقیقاً به همین دلیلِ استراتژیک بر سرِ این «حرم» میتازند. کتاب «تو را وطن دیدم» گواه زندهای بر این ادعاست. وقتی عبدالمنعم از غزه روایت میکند که بعضی مردم فلسطین بعد از شهادت حاج قاسم، نام پسرشان را «قاسم» گذاشتند تا این اسم در نسلهای بعد همچنان زنده بماند (ص ۱۹۵)، به ما نشان میدهد که چرا این «حرم» تا این حد برای آزادیخواهان عالم حیاتی است.
حاج قاسم در یکی از سخنرانیهایش میگوید: «ایرانی که در سالهای ۵۶ و ۵۷ به آن طرف را فقط به نفتش میشناختند -آن هم کسانی که نفت ایران را چپاول و غارت میکردند- امروز به عنوان قهرمان آزادیبخش دنیا در متن تمام مسائل جهان است. امروز سرخپوستان آمریکا، سیاهپوستان قاره آفریقا و آمریکا، و مبارزین و محرومین لبنان، افغانستان، اریتره، پاکستان و هندوستان؛ حتی هندوها، همه آن مستضعفین زمانی که اسم ایران را میبرند، ایران را به نام اسلام و به نام امام خمینی میشناسند.»
این کتاب گواه همین سخن حاجی است. امروز «مکتب حاج قاسم» پرچم افراشته انقلاب اسلامی است و با این نفوذی که در جهان دارد، نورش خاموش نمیشود؛ چرا که به تعبیر رهبر عزیزمان، مکتب سلیمانی همان مکتب امام خمینی (ره) است.
ما «ماهیان در آب» هستیم؛ قدر این اقیانوس را نمیدانیم و گاهی ضرورتِ این یادآوریها را فراموش میکنیم. شناختِ این حقیقت، مسئولیت سنگینی بر دوش ما میگذارد. اگر امروز فکر میکنیم قاسم زنده نیست، تنها به این دلیل است که دقیق نگاه نمیکنیم. او در نگاه مردمانی که فرسنگها دورتر از این خاک، به نام او امید به آزادی دارند، زنده و جاری است.