به گزارش خبرنگار مهر، جایزه ملی روایت پیشرفت با هدف شناسایی، معرفی و اعتباربخشی به آثار هنری و فرهنگی روایتگر پیشرفت‌های ملی و مردمی ایران شکل گرفته است. این جایزه که فعالیت خود را در ابتدا با محوریت کتاب آغاز کرده بود، در ادامه به سایر عرصه‌های هنری و رسانه‌ای نیز گسترش یافت و تلاش کرد ظرفیت‌های مختلف روایت پیشرفت را شناسایی و معرفی کند.
بخش کتاب در این جایزه، به دلیل گستردگی موضوعات و تنوع قالب‌های ادبی، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. با این حال، یکی از پرسش‌های مهم درباره این بخش، تعریف دقیق کتاب روایت پیشرفت و معیارهای شناسایی و داوری این آثار است.
در همین راستا و همزمان با روز کتاب و کتابخوانی، با مهدی مرادی، دبیر کتاب جایزه ملی روایت پیشرفت و سردبیر نبض پیشرفت، درباره فلسفه شکل‌گیری این جایزه، تعریف آثار مشمول، شیوه رصد و داوری کتاب‌ها و برنامه‌های دوره سوم گفت‌وگو کرده‌ایم.
* جایزه ملی روایت پیشرفت در آستانه برگزاری سومین دوره خود قرار دارد. در این دو دوره، بخش کتاب از بخش‌های پررنگ جایزه بوده است. ابتدا درباره فلسفه شکل‌گیری این جایزه و اینکه چه آثاری در بخش کتاب آن قرار می‌گیرند، توضیح دهید؟
پیش از آنکه پاسخ به این سؤال را خدمت شما عرض کنم، لازم است توضیح کوتاهی درباره چگونگی شکل‌گیری جایزه ملی روایت پیشرفت بدهم. این جایزه از دل زیست‌بوم روایت پیشرفت متولد شده است. از اواسط دهه ۱۳۹۰، فعالان این عرصه به این جمع‌بندی رسیدند که با وجود فعالیت‌های متنوع در حوزه روایت پیشرفت، هم‌چنان خلأ یک جریان تشویقی و حمایتی برای تولید آثار هنری و فرهنگی در این موضوع احساس می‌شود. به همین دلیل، ایده برگزاری جایزه‌ای شکل گرفت تا هنرمندان، نویسندگان و فعالان فرهنگی به تولید آثار مرتبط با روایت پیشرفت ترغیب شوند.
فعالیت جایزه در ابتدا با محوریت کتاب آغاز شده بود، اما به‌تدریج این نگاه شکل گرفت که نباید روایت پیشرفت را صرفاً به کتاب محدود کرد؛ چراکه در عرصه‌هایی مانند سینما، هنرهای نمایشی و سایر قالب‌های فرهنگی و هنری نیز آثار ارزشمندی تولید شده بود که کمتر مورد توجه قرار می‌گرفتند.
بر همین اساس، جایزه توسعه پیدا کرد و در اواخر دولت شهید رئیسی به تصویب هیئت دولت رسید. نخستین دوره جایزه با عنوان ملی در بهمن‌ماه ۱۴۰۲ برگزار شد و پس از وقفه‌ای یک ساله، دومین دوره آن در بهمن‌ماه ۱۴۰۴ با عنوان جایزه ملی روایت پیشرفت به کار خود ادامه داد. در آستانه برگزاری دوره دوم، گزارشی از روند فعالیت‌ها و اقدامات جایزه طی نامه‌ای از سوی رئیس حوزه هنری به محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی؛ آقای شهیدمان ارائه شد. دست‌نوشته و تقریظ ایشان بر این فعالیت‌ها، آخرین یادگار مکتوب ایشان برای مجموعه جایزه ملی روایت پیشرفت شد. این اتفاق برای فعالان این عرصه بسیار انگیزه‌بخش بود و مسئولیت ما را برای ادامه و توسعه این مسیر بیشتر کرد.
* با توجه به این اتفاق و تجربه دو دوره گذشته، برای دوره سوم چه تغییراتی در ساختار جایزه در نظر گرفته‌اید؟
مرادی: یکی از مهم‌ترین رویکردهای ما در دوره سوم، توسعه جایزه از سطح ملی به سمت عرصه «بین‌المللی» و «مردمی سازی» آن است. در این دوره، بخش بین‌الملل را به‌صورت ویژه پیش‌بینی کرده‌ایم و تلاش داریم این رویکرد در بخش‌های مختلف جایزه نیز مورد توجه قرار بگیرد.
در کنار این موضوع، مردمی‌سازی جایزه از دیگر برنامه‌های مهم ماست. معتقدیم روایت پیشرفت نباید صرفاً در اختیار مجموعه‌های تخصصی، ناشران، نویسندگان و فعالان حرفه‌ای این حوزه باشد؛ بلکه مخاطبان عمومی نیز باید بتوانند در این جریان مشارکت داشته باشند. برای تحقق این هدف، پویش‌های مردمی را در نظر گرفته‌ایم. یکی از این برنامه‌ها، پویش داستان کوتاه است که به‌صورت مستقل از بخش کتاب برگزار خواهد شد.
در دوره گذشته، تعدادی از فعالان حوزه روایت پیشرفت، آثار داستانی خود را برای دبیرخانه ارسال کرده بودند؛ اما به دلیل ضوابط بخش کتاب، امکان بررسی این آثار وجود نداشت. در واقع، در بخش کتاب، اثر باید در قالب کتاب منتشر شده، دارای شابک و مجوزهای قانونی نشر باشد. بنابراین، داستان‌هایی که خارج از این چارچوب به دست ما رسیده بودند، امکان ورود به فرایند داوری را نداشتند.
به همین دلیل تصمیم گرفتیم در دوره سوم، با ایجاد یک پویش مستقل داستان کوتاه، این ظرفیت را نیز پوشش دهیم. به این ترتیب، افرادی که دغدغه روایت پیشرفت دارند، اما تاکنون کتابی منتشر نکرده‌اند، می‌توانند از طریق این پویش در جایزه سوم نیز مشارکت کنند.
* به بخش کتاب برگردیم. مخاطب وقتی نام جایزه ملی روایت پیشرفت را می‌شنود، باید انتظار مواجهه با چه نوع کتاب‌هایی را داشته باشد؟ چه چیزی این آثار را از کتاب‌های تاریخی، زندگی‌نامه‌ها یا گزارش‌های مستند متمایز می‌کند؟
برای پاسخ به این سؤال، ابتدا باید تعریف خودمان از روایت پیشرفت را مشخص کنیم. از نگاه ما، روایت پیشرفت صرفاً معرفی یک محصول، کارخانه، مجموعه یا دستاورد نیست. در یک اثر روایت پیشرفتی، نویسنده موضوع یا مسئله‌ای را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد، مسیر مواجهه با آن مسئله و تلاش برای حل آن را روایت می‌کند و نشان می‌دهد که این مسیر چگونه طی شده است. در این مسیر ممکن است با شکست، ناکامی، محدودیت، آزمون و خطا و دشواری‌های مختلف روبه‌رو شویم؛ اما در نهایت، تلاش برای حل مسئله به یک دستاورد یا پیشرفت منجر می‌شود. آنچه برای ما اهمیت دارد، روایت همین مسیر است؛ اینکه یک فرد، گروه یا مجموعه چگونه از نقطه آغاز به نقطه دستاورد رسیده است.
بنابراین، روایت پیشرفت را نمی‌توان به یک موضوع یا گونه ادبی خاص محدود کرد. ممکن است یک کتاب در قالب تاریخ شفاهی، مستند، زندگی‌نامه، خاطره‌نگاری یا حتی داستان نوشته شده باشد، اما از نظر محتوایی واجد ویژگی‌های روایت پیشرفت باشد.
برای مثال، ممکن است کتابی درباره زندگی یک شهید علمی نوشته شده باشد و در نگاه نخست در دسته زندگی‌نامه یا تاریخ شفاهی قرار بگیرد؛ اما وقتی در آن، مسیر دستیابی شهید به یک دستاورد علمی، حل موانع پیش‌رو، تلاش‌ها و چگونگی حل مسئله روایت می‌شود، می‌توان آن را در زمره آثار روایت پیشرفت قرار داد. نکته مهم این است که الزاماً نویسنده یا ناشر در زمان تولید اثر، عنوان روایت پیشرفت را برای آن انتخاب نکرده باشد. وظیفه دبیرخانه جایزه این است که آثار را با این معیار محتوایی بررسی و ظرفیت‌های موجود را شناسایی کند.
* بنابراین، جایزه به یک گونه ادبی خاص محدود نیست و موضوع اثر اهمیت بیشتری دارد؟
دقیقاً. ما تمام گونه‌های ادبی را بررسی می‌کنیم و خودمان را محدود به قالب خاصی نمی‌دانیم. ممکن است یک اثر در قالب رمان، داستان، تاریخ شفاهی، زندگی‌نامه یا مستند منتشر شده باشد. آنچه اهمیت دارد، موضوع و محتوای روایت است. در واقع، ابتدا باید ببینیم نویسنده چه مسئله‌ای را مطرح کرده و چگونه مسیر حل آن را به تصویر کشیده است. اگر این مؤلفه‌ها در اثر وجود داشته باشد، آن کتاب می‌تواند در دایره آثار روایت پیشرفت قرار بگیرد. البته باید میان روایت پیشرفت و معرفی صرف دستاورد تفاوت قائل شویم. برای مثال، اگر کتابی صرفاً به معرفی تعداد محصولات تولیدشده یک مجموعه یا بیان دستاوردهای یک سازمان بپردازد، بدون آنکه مسیر دستیابی به آن دستاوردها را روایت کند، از نظر ما اثر روایت پیشرفتی محسوب نمی‌شود.
* در فرایند شناسایی آثار، کتاب‌هایی که در سال‌های گذشته منتشر شده‌اند نیز بررسی می‌شوند یا صرفاً آثار منتشرشده در بازه زمانی هر دوره مورد توجه قرار می‌گیرند؟
مرادی: در دوره دوم، بازه زمانی ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ را برای دریافت و بررسی آثار در نظر گرفتیم. برای شناسایی کتاب‌ها نیز دو مسیر داشتیم؛ نخست، رصد تخصصی دبیرخانه و دوم، مشارکت مردم از طریق فراخوان عمومی. در بخش رصد، یک تیم تخصصی تشکیل دادیم تا کتاب‌های مرتبط با موضوع روایت پیشرفت را در بازه زمانی تعیین‌شده شناسایی کند. در کنار آن، فراخوان عمومی را منتشر کردیم تا مردم نیز کتاب‌هایی را که به نظرشان واجد ویژگی‌های روایت پیشرفت هستند، به دبیرخانه معرفی و ارسال کنند. این دو مسیر مکمل یکدیگر بودند. طبیعتاً هرچقدر هم تیم رصد تخصصی و گسترده عمل کند، ممکن است برخی آثار را به دلیل محدودیت‌های اطلاع‌رسانی یا انتشار در شهرستان‌ها و مراکز کمتر شناخته‌شده شناسایی و در رصد ما دیده نشوند. اتفاقاً در دوره دوم، تعدادی از کتاب‌هایی که در نهایت مورد تقدیر قرار گرفتند، از طریق فراخوان مردمی به دبیرخانه معرفی شده بودند. این موضوع نشان داد که مشارکت مخاطبان می‌تواند به شناسایی ظرفیت‌هایی منجر شود که در رصدهای معمول کمتر دیده می‌شوند.
روایت پیشرفت را نمی‌توان به یک موضوع یا گونه ادبی خاص محدود کرد. ممکن است یک کتاب در قالب تاریخ شفاهی، مستند، زندگی‌نامه، خاطره‌نگاری یا حتی داستان نوشته شده باشد، اما از نظر محتوایی واجد ویژگی‌های روایت پیشرفت باشد
در دوره سوم نیز همین رویکرد را ادامه خواهیم داد. در حال حاضر فرایند رصد آثار در جریان است و پیش‌بینی کرده‌ایم این مرحله تا دی‌ماه ادامه داشته باشد. پس از آن، فراخوان عمومی منتشر می‌شود تا علاقه‌مندان نیز کتاب‌های موردنظر خود را معرفی کنند.
* در این رصد تخصصی چه موضوعاتی مورد توجه قرار می‌گیرد؟ آیا دسته‌بندی مشخصی برای کتاب‌ها دارید؟
همان‌طور که اشاره کردم، ما خودمان را به یک گونه یا موضوع خاص محدود نمی‌کنیم. ممکن است یک کتاب درباره صنعت و تولید باشد، کتاب دیگری درباره فناوری‌های پیشرفته، یک اثر درباره دفاع مقدس و کتابی دیگر درباره تحولات فرهنگی و اجتماعی. در دوره دوم، پس از شناسایی آثار، با توجه به تعداد و موضوع کتاب‌های رسیده، آن‌ها را در چند بخش موضوعی دسته‌بندی کردیم؛ از جمله دفاعی و حکمرانی، علمی و فناوری، فرهنگی و اجتماعی، کودک و نوجوان و مطبوعات و مجلات. در دوره سوم نیز ابتدا باید ببینیم چه آثاری شناسایی و دریافت می‌شوند تا بر اساس ظرفیت موجود، دسته‌بندی‌های نهایی را مشخص کنیم.
* اگر کتابی از نظر موضوعی کاملاً با تعریف روایت پیشرفت مطابقت داشته باشد، اما از نظر کیفیت نگارش یا ساختار ادبی ضعیف باشد، باز هم بررسی خواهد شد؟
بله، حتماً بررسی می‌شود؛ اما بررسی شدن با برگزیده شدن تفاوت دارد. ما ابتدا آثار را بر اساس موضوع و محتوای آن‌ها شناسایی می‌کنیم، اما در مرحله داوری، شاخص‌های کیفی نیز اهمیت دارند. ممکن است کتابی موضوع بسیار مهمی داشته باشد و به یک دستاورد ارزشمند بپردازد، اما از نظر قلم نویسنده، ساختار روایت، کیفیت نگارش و سایر مؤلفه‌های کتاب، استاندارد لازم را نداشته باشد. در چنین شرایطی، طبیعتاً امتیاز مطلوبی در داوری کسب نخواهد کرد. برای مثال، در دوره گذشته آثاری درباره تولید واکسن یا دستاوردهای مهم علمی به دست ما رسید که از نظر موضوعی ارزشمند بودند، اما روایت جذاب و ساختار مناسبی نداشتند. صرف اینکه یک موضوع مهم باشد، برای انتخاب یک کتاب کافی نیست. کتاب باید بتواند آن موضوع را به‌درستی و با کیفیت مناسب به مخاطب منتقل کند.
* آیا در بررسی آثار، نسبت به بیان شکست‌ها و ناکامی‌ها حساسیت خاصی وجود دارد؟ ممکن است نویسنده در مسیر روایت یک دستاورد، از شکست‌های متعدد یک مجموعه یا فرد سخن بگوید.
اتفاقاً از نظر ما، یکی از ویژگی‌های مهم یک اثر روایت پیشرفت خوب این است که شکست‌ها را نیز به‌درستی روایت کند. تا زمانی که شکست‌ها و موانع بیان نشوند، پیشرفت آن‌طور که باید دیده نمی‌شود. اگر صرفاً نتیجه نهایی را معرفی کنیم و بگوییم یک مجموعه به فلان دستاورد رسیده است، بخش مهمی از حقیقت ماجرا را نادیده گرفته‌ایم. برای مثال، در کتاب «۲۰ میکرون دقت» اثر آقای میلاد حبیبی، بخش‌هایی از مسیر با روایت ناکامی‌ها و شکست‌ها همراه است؛ اما نویسنده در ادامه نشان می‌دهد که چگونه با عبور از این موانع، مسیر دستیابی به یک دستاورد مهم فراهم شده است. روایتی مستند و داستانی از چهار دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف در مسیر طراحی و ساخت محصولی فناورانه در زمینه طراحی و ساخت یک دستگاه است. یکی از نکات برجسته این اثر، روایت صریح شکست‌ها است. حدود ۷۰ درصد کتاب به سختی‌های این مسیر اشاره دارد و شاید تنها ۳۰ درصد از متن درباره موفقیت‌ها باشد.
بنابراین، ما نه‌تنها حذف شکست‌ها را ضروری نمی‌دانیم، بلکه معتقدیم روایت دقیق و صادقانه آن‌ها می‌تواند به درک بهتر پیشرفت کمک کند. البته باید توجه داشت که صرف روایت شکست نیز به‌تنهایی برای قرار گرفتن یک اثر در جایزه کافی نیست. کتابی که فقط شکست یک پروژه را روایت کند، بدون آنکه مسیر حل مسئله یا دستاوردی را نشان دهد، لزوماً در تعریف موردنظر ما قرار نمی‌گیرد.
* پس میان روایت پیشرفت و گزارش تبلیغاتی تفاوت جدی وجود دارد؟
بله. یکی از چالش‌هایی که در دوره گذشته با آن مواجه شدیم، تفاوت برداشت‌ها از مفهوم روایت پیشرفت بود. گاهی برخی مجموعه‌ها کاتالوگ‌ها، رزومه‌های سازمانی یا گزارش‌های تبلیغاتی خود را برای ما ارسال می‌کردند. ممکن است در این آثار به دستاوردهای یک مجموعه اشاره شده باشد، اما این به معنای روایت پیشرفت نیست. از نظر ما، اثر باید مسئله را مشخص کند، مسیر مواجهه با آن را نشان دهد، موانع و شکست‌ها را بیان کند و در نهایت چگونگی دستیابی به دستاورد را برای مخاطب روشن سازد. در واقع، ما به دنبال روایت مسیر هستیم، نه صرفاً نمایش نتیجه. اگر این مسیر در اثر وجود نداشته باشد، نمی‌توان آن را در تعریف دقیق روایت پیشرفت قرار داد.
* پس از مرحله رصد و شناسایی آثار، داوری کتاب‌ها چگونه انجام می‌شود؟ داوران بر چه اساسی انتخاب می‌شوند؟
در ساختار جایزه، برای هر بخش یک راهبر در نظر گرفته شده است که مسئولیت راهبری و نظارت بر فرایندهای تخصصی آن بخش را برعهده دارد. در دوره سوم نیز این ساختار ادامه پیدا می‌کند و راهبری بخش کتاب برعهده آقای علی رمضانی، مدیر باغ کتاب تهران، خواهد بود. داوران هر بخش با مشورت راهبر و شورای سیاست‌گذاری انتخاب می‌شوند. طبیعتاً تخصص و تجربه داوران در حوزه موضوعی آثار اهمیت زیادی دارد.
یکی از ویژگی‌های مهم یک اثر روایت پیشرفت خوب این است که شکست‌ها را نیز به‌درستی روایت کند. تا زمانی که شکست‌ها و موانع بیان نشوند، پیشرفت آن‌طور که باید دیده نمی‌شود. اگر صرفاً نتیجه نهایی را معرفی کنیم و بگوییم یک مجموعه به فلان دستاورد رسیده است، بخش مهمی از حقیقت ماجرا را نادیده گرفته‌ایم
برای نمونه، در دوره دوم با توجه به کتاب‌های شناسایی‌شده، بخش‌های موضوعی را مشخص کردیم و داوران هر بخش نیز متناسب با همان حوزه انتخاب شدند. در بخش دفاعی و حکمرانی، از افرادی استفاده کردیم که سابقه و تخصص مرتبط داشتند. در بخش علمی و فناوری نیز همین رویکرد دنبال شد. برای بخش مطبوعات و مجلات نیز افرادی انتخاب شدند که در این عرصه سابقه فعالیت و قلم داشتند. بنابراین، تلاش ما این است که داوری آثار به‌صورت تخصصی و با شناخت کافی از موضوع هر کتاب انجام شود.
* یکی از موضوعات مهم در تحولات اخیر کشور، جنگ دوازده‌روزه و همچنین جنگ رمضان بوده است. آیا روایت این حوادث و دستاوردهای مرتبط با آن‌ها نیز در تعریف روایت پیشرفت جای می‌گیرد؟
بله. در دوره سوم، بخشی با عنوان دفاع ملی را نیز مورد توجه قرار داده‌ایم تا آثار مرتبط با این موضوع فرصت بیشتری برای دیده شدن داشته باشند. اتفاقاً در جنگ دوازده‌روزه، برخی مراکز علمی، پژوهشی و فناوری کشور مورد اصابت قرار گرفتند؛ مراکزی مانند انستیتو پاستور، پل B1 و برخی مراکز علمی و دانشگاهی. این اتفاقات باعث شد بخش‌هایی از جامعه بیش از گذشته با ظرفیت‌های علمی و فناوری کشور آشنا شوند. به نظرم یکی از نکات مهم این جنگ، آشکار شدن ظرفیت‌هایی بود که شاید پیش از آن برای بخش قابل توجهی از مردم شناخته‌شده نبودند. طبیعتاً کتاب‌هایی که به معرفی این مراکز، ظرفیت‌ها، فعالیت‌ها و مسیر دستیابی به دستاوردهای آن‌ها بپردازند، می‌توانند در چارچوب روایت پیشرفت قرار بگیرند؛ حتی اگر نویسنده در زمان تولید اثر، عنوان روایت پیشرفت را مدنظر نداشته باشد. درباره جنگ رمضان و سایر تحولات نیز همین نگاه را خواهیم داشت. آنچه برای ما اهمیت دارد، محتوای اثر و میزان انطباق آن با تعریف روایت پیشرفت است.
* آیا ممکن است کتابی در مسیر روایت یک مسئله، به هیچ دستاورد مشخصی نرسد و در نهایت با شکست کامل پروژه مواجه شویم؟
همان‌طور که گفتم، روایت شکست بخشی از روایت پیشرفت است، اما باید میان روایت شکست در مسیر دستیابی به یک دستاورد و روایت یک پروژه که هیچ‌گاه به نتیجه نرسیده، تفاوت قائل شویم. ما آثاری را بررسی می‌کنیم که مسیر حل مسئله را روایت کرده باشند. اگر نویسنده صرفاً مجموعه‌ای از ناکامی‌ها را بیان کند و هیچ افق روشنی از تلاش برای حل مسئله یا دستاورد حاصل از آن وجود نداشته باشد، طبیعتاً ممکن است اثر در شاخص‌های جایزه امتیاز لازم را کسب نکند. از سوی دیگر، اگر کتابی صرفاً دستاورد نهایی را بیان کند و هیچ اشاره‌ای به دشواری‌ها و مسیری که برای رسیدن به آن طی شده نداشته باشد، باز هم با تعریف ما فاصله دارد.
*گاهی ممکن است یک کتاب از نظر اطلاعات و مستندات کاملاً دقیق باشد، اما نتواند روایت جذابی ارائه کند. این موضوع در داوری چقدر اهمیت دارد؟
بسیار اهمیت دارد. ما در دوره گذشته با چنین آثاری مواجه بودیم. گاهی اطلاعات کتاب درست و موضوع آن بسیار ارزشمند است، اما نویسنده نتوانسته است روایت مناسبی از آن ارائه دهد. کتاب باید علاوه بر برخورداری از محتوای دقیق و مستند، از کیفیت نگارش و ساختار روایی مناسبی نیز برخوردار باشد. مخاطب باید بتواند با اثر ارتباط برقرار کند و مسیر روایت‌شده را دنبال کند. در غیر این صورت، حتی یک موضوع بسیار مهم نیز ممکن است نتواند تأثیرگذاری لازم را داشته باشد. در دوره گذشته، برخی ناشران و نویسندگانی که درخواست داشتند، توانستند فرم‌های ارزیابی داوران را دریافت کنند. البته این فرم‌ها جنبه محرمانگی دارند و در صورت درخواست صاحب اثر، امکان ارائه آن‌ها وجود دارد تا نویسنده یا ناشر بتواند از نقاط قوت و ضعف اثر خود مطلع شود.
* ممکن است انتخاب یک کتاب به‌عنوان اثر برگزیده، برای مخاطب عمومی چندان قابل درک نباشد و حتی برخی افراد معتقد باشند آن اثر اساساً روایت پیشرفت نیست. برای رفع این ابهام چه می‌کنید؟
مرادی: این مسئله را در دوره گذشته تجربه کردیم. گاهی برخی مخاطبان درباره انتخاب یک کتاب سؤال داشتند و تصور می‌کردند آن اثر ارتباط مستقیمی با روایت پیشرفت ندارد. اما وقتی موضوع و مسیر محتوایی کتاب را توضیح می‌دادیم، مشخص می‌شد که اثر از منظر تعریف ما واجد مؤلفه‌های روایت پیشرفت است. برای مثال، درباره برخی کتاب‌های بخش فرهنگی و اجتماعی چنین ابهام‌هایی وجود داشت. در این موارد تلاش کردیم توضیح دهیم که چگونه یک تحول فرهنگی یا اجتماعی می‌تواند در چارچوب روایت پیشرفت قرار بگیرد. به همین دلیل، بعد از برگزاری جایزه دوم، در رسانه «نبض پیشرفت» درباره آثار منتخب توضیحاتی منتشر کردیم و دلایل انتخاب هر اثر را برای مخاطبان شرح دادیم. از نظر ما، شفافیت در فرایند انتخاب آثار اهمیت زیادی دارد. مخاطب باید بداند چرا یک کتاب انتخاب شده و چه ویژگی‌هایی باعث شده است که در چارچوب روایت پیشرفت قرار بگیرد.
* به رسانه نبض پیشرفت اشاره کردید. شما به عنوان سردبیر نبض پیشرفت، این رسانه چه نقشی در فعالیت‌های جایزه و معرفی آثار کتابی داشته؟
یکی از نیازهایی که در جریان برگزاری دوره دوم جایزه احساس کردیم، ضرورت برخورداری از یک رسانه مستقل و تخصصی برای روایت پیشرفت بود. به همین دلیل قبل از برگزاری دومین جایزه ملی روایت پیشرفت، میکرورسانه «نبض پیشرفت» را راه‌اندازی کردیم. این رسانه علاوه بر فعالیت در تارنمای اختصاصی خود، در شبکه‌ها و پیام‌رسان‌های مختلف نیز حضور دارد. در این مدت تلاش کرده‌ایم از طریق نبض پیشرفت با ناشران، نویسندگان و مجموعه‌های فعال در زیست‌بوم روایت پیشرفت ارتباط مستمر داشته باشیم.
نبض پیشرفت صرفاً یک رسانه خبری نیست؛ تلاش ما این است که آثار و فعالان این عرصه را معرفی کنیم، به آن‌ها اعتبار رسانه‌ای ببخشیم و زمینه آشنایی مخاطبان با کتاب‌های روایت پیشرفت را فراهم کنیم. در واقع، شناسایی آثار یک مرحله از مأموریت ماست و معرفی و اعتباربخشی به آن‌ها مرحله دیگری است که از طریق این رسانه دنبال می‌شود.
* در پایان، اگر بخواهید چند نمونه از کتاب‌های منتخب دوره گذشته را به مخاطبان معرفی کنید، کدام آثار را پیشنهاد می‌دهید؟
در دوره دوم، آثار متنوعی در بخش کتاب مورد توجه قرار گرفتند که هرکدام از زاویه‌ای به موضوع روایت پیشرفت پرداخته بودند.
کتاب «شهر زیرزمینی تهران چگونه ساخته شد؟» نوشته حجت‌الاسلام سعید فخرزاده، یکی از آثار منتخب در بخش علمی و فناوری بود. این کتاب با بهره‌گیری از روایت‌های تاریخی و مستند، مسیر شکل‌گیری و توسعه متروی تهران را بازخوانی می‌کند و مخاطب را با دشواری‌ها و تلاش‌های صورت‌گرفته در این مسیر آشنا می‌سازد.
کتاب «قاف اقیانوس» نوشته آقای شرفی‌خبوشان نیز در بخش کودک و نوجوان مورد توجه قرار گرفت. این کتاب با نگاهی به زندگی نوجوانان جزیره هرمز و دغدغه‌هایشان، ماجرایی پرکشش و پر از تخیل را روایت می‌کند که در بستر طبیعت و تاریخ جنوب ایران شکل گرفته.
کتاب «دینامیک بهروز» نوشته نصرت‌الله محمودزاده نیز از آثار منتخب بخش دفاعی و حکمرانی بود که به روایت فعالیت‌ها و تلاش‌های مهندسی در دوران دفاع مقدس می‌پردازد. کتاب «دینامیک بهروز» زندگینامه‌ای مستند از سردار سرلشکر مهندس شهید بهروز پورشریفی است. این کتاب روایتگر نقش او در دفاع مقدس، به‌ویژه در طراحی و اجرای پل‌های استراتژیک چون خیبر و بعثت، و تأسیس جهاد سازندگی جلفاست.
همچنین کتاب «مرد ابدی» نوشته معصومه سپهری به دلیل ویژگی‌های خاص و گستردگی اثر، به‌صورت جایزه ویژه در بخش دفاعی و حکمرانی مورد تقدیر قرار گرفت. این کتاب به دلیل تفاوت حجم و ساختار با سایر آثار، به‌صورت مستقل بررسی شد تا امکان رقابت عادلانه میان دیگر کتاب‌ها نیز فراهم باشد.
البته این‌ها تنها نمونه‌هایی از آثار منتخب هستند و امیدواریم در دوره سوم نیز با شناسایی کتاب‌های ارزشمند بیشتری، بتوانیم ظرفیت‌های گسترده ادبیات روایت پیشرفت را به مخاطبان معرفی کنیم.
