خبرگزاری مهر – گروه جامعه: حادثه تلخ آتش‌سوزی مدرسه شین‌آباد سال‌هاست به نمادی از ناایمنی مدارس در کشور تبدیل شده است؛ حادثه‌ای که در آن دانش‌آموزان قربانی نقص تجهیزات گرمایشی شدند و زخمی بر جسم و روان تعدادی از کودکان این سرزمین باقی گذاشت. با این حال، اظهارات اخیر رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور درباره تداوم استفاده از بخاری‌های نفتی در برخی مدارس روستایی و صعب‌العبور نشان می‌دهد که هنوز نتوانسته‌ایم برای یکی از ابتدایی‌ترین مسائل ایمنی مدارس، راه‌حلی فراگیر و پایدار پیدا کنیم.**
خبر استفاده از بخاری‌های نفتی در مدارس مناطق محروم، ناخودآگاه خاطره تلخ شین‌آباد را زنده می‌کند؛ همان روزهایی که شعله‌های آتش در کلاس درس زبانه کشید و زندگی چند دانش‌آموز را برای همیشه تغییر داد. حادثه‌ای که باید نقطه پایانی بر استفاده از تجهیزات گرمایشی پرخطر در مدارس می‌بود، اما حالا با گذشت سال‌ها، همچنان نام بخاری نفتی در فهرست تجهیزات گرمایشی برخی مدارس کشور دیده می‌شود.
البته رئیس سازمان نوسازی مدارس تأکید کرده است که در مناطق فاقد زیرساخت‌های لازم، از بخاری‌های استاندارد استفاده می‌شود و پس از رفع مشکلات زیرساختی، سیستم‌های گرمایشی جایگزین در دستور کار قرار خواهد گرفت. اما پرسش اینجاست که آیا صرف استاندارد بودن یک بخاری نفتی می‌تواند خیال خانواده‌ها را از بابت امنیت فرزندانشان در کلاس درس راحت کند؟
واقعیت این است که حتی اگر یک وسیله گرمایشی از استانداردهای فنی برخوردار باشد، استفاده از آن در محیطی مانند کلاس درس، با حضور تعداد زیادی دانش‌آموز، همچنان نیازمند ملاحظات جدی ایمنی است. احتمال واژگونی، نشت سوخت، تماس ناخواسته دانش‌آموزان با سطوح داغ و بروز آتش‌سوزی، خطراتی هستند که نمی‌توان به سادگی از کنار آنها عبور کرد.
از سوی دیگر، نمی‌توان انتظار داشت دانش‌آموزان مناطق محروم به دلیل نبود شبکه گاز یا مشکلات زیرساختی، هر زمستان با نگرانی از وسیله گرمایشی کلاس درس خود روبه‌رو باشند. محرومیت از امکانات نباید به معنای پذیرش خطر بیشتر باشد؛ همان‌طور که برخورداری از آموزش رایگان حق همه کودکان است، حضور در محیطی ایمن نیز باید از حقوق اولیه آنها محسوب شود.
در این میان، یکی از راهکارهای قابل بررسی، استفاده از سامانه‌های گرمایشی برقی استاندارد و ایمن در مدارسی است که به شبکه گاز دسترسی ندارند. البته این راهکار باید متناسب با ظرفیت شبکه برق منطقه، سیم‌کشی ساختمان و شرایط اقلیمی انتخاب شود. نصب بخاری‌های برقی دارای ترموستات، محافظ حرارتی، قطع‌کن خودکار و بدنه ایمن، در کنار اصلاح سیم‌کشی و استفاده از مدارهای برق مستقل، می‌تواند در بسیاری از این مدارس جایگزین مناسبی برای بخاری‌های نفتی باشد. در مناطقی که شبکه برق نیز پاسخگوی نیاز گرمایشی مدارس نیست، استفاده از سامانه‌های خورشیدی همراه با ذخیره‌ساز یا تجهیزات گرمایشی کم‌خطر دیگر نیز باید بررسی شود.
اما راه‌حل به تغییر نوع بخاری محدود نمی‌شود. وزارت آموزش‌وپرورش و سازمان نوسازی مدارس باید به جای رویکرد تدریجی و موردی، یک برنامه ملی و زمان‌بندی‌شده برای حذف تجهیزات گرمایشی پرخطر از تمام مدارس کشور تدوین کنند. نخستین گام، تهیه فهرست دقیق مدارس دارای بخاری نفتی و سایر تجهیزات پرخطر، تعیین میزان اعتبار مورد نیاز و اولویت‌بندی مدارس بر اساس سطح خطر است. مدارسی که ساختمان فرسوده، کلاس‌های پرتراکم یا تجهیزات گرمایشی ناایمن دارند، باید در اولویت نخست قرار گیرند.
همچنین ضروری است برای هر مدرسه، علاوه بر تأمین وسیله گرمایشی مناسب، تجهیزات اعلام و اطفای حریق، کپسول آتش‌نشانی، مسیر خروج اضطراری و آموزش مقابله با حوادث پیش‌بینی شود. بازرسی فنی تجهیزات گرمایشی نیز نباید به ابتدای فصل سرما محدود بماند و باید در طول سال به‌صورت دوره‌ای انجام شود.
نکته مهم دیگر، شفافیت در اطلاع‌رسانی است. وقتی سازمان نوسازی مدارس اعلام می‌کند وضعیت تجهیزات گرمایشی در سامانه شناسنامه فضاهای آموزشی ثبت شده است، انتظار می‌رود اطلاعات مربوط به مدارس دارای بخاری نفتی، مدارس نیازمند اصلاح زیرساخت و میزان پیشرفت اقدامات ایمنی نیز به‌صورت عمومی منتشر شود تا خانواده‌ها و رسانه‌ها بتوانند روند اجرای تعهدات را پیگیری کنند.
حادثه شین‌آباد نباید صرفاً به یک خاطره تلخ یا مناسبتی برای ابراز همدردی با خانواده‌های آسیب‌دیده تبدیل شود. این حادثه باید همواره به‌عنوان هشداری جدی برای سیاست‌گذاران حوزه آموزش‌وپرورش باقی بماند.
سال‌ها از آن روز تلخ گذشته است، اما هنوز در برخی کلاس‌های درس کشور، سوختن بخاری نفتی بخشی از واقعیت فصل زمستان است. شاید زمان آن رسیده باشد که به جای تکرار وعده‌هایی درباره رفع مشکلات زیرساختی در آینده، برای پایان دادن به این وضعیت تصمیمی جدی گرفته شود.
هیچ دانش‌آموزی نباید برای گرم ماندن در کلاس درس، جان خود را به خطر بیندازد. مدرسه محل آموختن و ساختن آینده است، نه جایی که خانواده‌ها با نگرانی از وقوع یک حادثه، فرزندانشان را راهی آن کنند. **شین‌آباد باید آخرین هشدار باشد، نه خاطره‌ای که هر زمستان با روشن شدن بخاری‌های نفتی دوباره زنده شود.**
پیشنهاد تحریریه‌ای من: تیتر «از شین‌آباد تا امروز؛ چرا هنوز بخاری نفتی در مدارس می‌سوزد؟» ظرفیت خوبی دارد؛ چون هم بار عاطفی دارد، هم پرسش انتقادی مطرح می‌کند و هم مخاطب را به خواندن یادداشت ترغیب می‌کند.
